Menselijke aanpak, meesterlijke oplossingen.
MENU

Biobased economy – Praktische oplossingen voor bedrijven bij juridische vraagstukken

Wat is biobased?

 

Een biobased economy draait niet op fossiele grondstoffen. Deze draait op biomassa. Organisch (rest)materiaal is grondstof voor niet-voedsel toepassingen. De voorbeelden van concrete toepassingen nemen toe: bio-plastics uit zetmeel, asfalt van lignine, biobrandstoffen voor vervoersmiddelen en het opwekken van bio-energie door verbranding van pallets, snoeiafval en dierlijk vet.

 

Belangrijk in een biobased economy is het korte regeneratieproces. Bij fossiele brandstoffen duurt het miljoenen jaren voordat dezelfde hoeveelheid grondstoffen weer beschikbaar is. Bij biomassa is dit veel korter. Soms gaat het tevens om circulair gebruik van grondstoffen. Daarbij worden kringlopen gesloten doordat afval uit het ene productieproces grondstof is in het andere.

 

Juridische knelpunten en kansen

 

Biobased economy, een mooie ontwikkeling, maar juridisch zijn er knelpunten. Maar belangrijker nog: er zijn kansen voor innovatieve bedrijven.

 

Een eerste mogelijk knelpunt: het afvalstoffenrecht. Biomassa wordt vaak niet als grondstof, maar als afvalstof aangemerkt. Daardoor ontstaan problemen bij de verwerking. Doordat alleen gecertificeerde afvalverwerkers dit mogen doen, is verwerken niet altijd mogelijk. Ook transport kan een probleem zijn. De Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen bepaalt wanneer sprake is van een afvalstof. Wanneer dit zo is volgen uit de Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA) strenge voorschriften voor invoer, uitvoer en doorvoer. Hoe dit tot juridische discussie kan leiden volgt bijvoorbeeld uit de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van 19 november 2014 (zaaknummer 201308856/1/A4). In die zaak maakte de toenmalige staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu op grond van de EVOA bezwaar tegen het overbrengen van zogenoemde ‘fluxolie’ van Duitsland naar Nederland. Dat is ontwaterde boor-, snij-, slijp- en wals-olie. De Afdeling bestuursrechtspraak komt tot het oordeel dat de staatssecretaris zijn weigering ten onrechte heeft gebaseerd op de stelling dat ‘fluxolie’ een afvalstof is.

 

De Wet milieubeheer stelt op nationaal niveau aanvullende eisen. Ook hieruit kunnen moeilijkheden voortkomen. Bijvoorbeeld Een voorbeeld biedt een vrij recente uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 3 oktober 2018 (zaaknummer 201706515/1/A1). Daar had het college van gedeputeerde staten van de provincie Drenthe een last onder dwangsom opgelegd aan het bedrijf Sunoil Bio Fuels. Dit bedrijf produceert biodiesel, waarbij glycerine-houdend water vrijkomt. Dit glycerine-houdende water wordt doorverkocht aan exploitanten van biomassa-vergistingsinstallaties. Die gebruiken weer voor het produceren van biogas. Het college kwalificeerde het glycerine-houdende water als afvalstof en concludeerde dat daarom sprake was van overtreding van de Wet milieubeheer. Sunoil Bio Fuels stelde dat sprake was van een bijproduct en krijgt daarin gelijk van de Afdeling bestuursrechtspraak. Omdat sprake was van een bijproduct, was een bepaling uit de Wet milieubeheer die ziet op afvalstoffen niet van toepassing. Het college was in het verlengde daarvan niet bevoegd tot het opleggen van de last onder dwangsom.

 

Ook andere knelpunten zijn denkbaar. Bijvoorbeeld bieden bestemmingsplannen niet altijd voldoende ruimte voor ondernemers. De bestemming ‘Agrarisch’ laat activiteiten in het kader van de biobased economy lang niet altijd toe. Daarnaast duurt het soms lang voordat een vergunning wordt verleend. Dit laatste levert mogelijk weer problemen op in verband met de aanvraag en verlening van subsidies, waarover hieronder meer.

 

Dan de kansen. Het gebruik van biomassa als grondstof in een biobased economy past bij de transitie naar een circulaire economie. Dit wordt gestimuleerd met subsidies, zoals bijvoorbeeld de ‘Subsidieregeling energie en innovatie’. Deze subsidieregelingen bieden kansen, maar ook hier kunnen knelpunten ontstaan. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven van 29 mei 2018 (ECLI:NL:CBB:2018:315). De Minister van Economische Zaken en Klimaat subsidieerde op basis van deze regeling het project “Demonstratieproject Biomass Valorisation Group”. Vanwege vertraging in de uitvoering van het project trok de Minister het besluit tot subsidieverlening in. Een beroep tegen dit besluit bleek tevergeefs.

 

Tot slot, de biobased economy heeft uiteraard niet uitsluitend een publiekrechtelijke kant. Binnen deze economie worden contracten afgesloten. Dit met bijbehorende kansen en knelpunten. Een uitspraak van de Rechtbank Gelderland van 28 oktober 2015 (ECLI:NL:RBGEL:2015:7713) focust bijvoorbeeld op de vraag of een overeenkomst tussen de Dienst Landbouwkundig Onderzoek (DLO) en een bedrijf uit Rhenen afdwingbare resultaatsverbintenissen bevat of slechts inspanningsverplichtingen. De Rechtbank oordeelt dat laatste. De overeenkomst betrof de ontwikkeling van volledig op hernieuwbare grondstoffen gebaseerde bindmiddelen voor verf. De rechtbank oordeelt met mooie beeldspraak: “De rechtbank is van oordeel dat, in het licht van hetgeen DLO daartegen heeft aangevoerd, de stelling van [gedaagde] - dat sprake is van afdwingbare resultaatsverbintenissen - onvoldoende uit de verf is gekomen.” Zie voor een tweede voorbeeld een uitspraak van de Rechtbank Gelderland van twee jaar later (12 mei 2017, ECLI:NL:RBGEL:2017:3274). Deze uitspraak betreft een geschil over de beëindiging van een samenwerkingsovereenkomst die de ontwikkeling van kwalitatief hoogwaardige, ecologische en biobased gebouwen betreft.

 

Ondersteuning van bedrijven in de agrarische en technische sector – wij kunnen u van advies voorzien

 

Wij volgen de juridische ontwikkelingen op het vlak van de biobased economy op de voet en voorzien u graag van nadere informatie. Loop je tegen een knelpunt aan? Zoek je advies bij een kans? Neem contact op met een van onze specialisten. Wij voorzien je graag van praktisch advies.

 

A.M.F. (Annet) van Rooy-de Rooij, advocaat Haans Advocaten Bergen op Zoom

Terug naar het overzicht